CBAM od 2026 r.: próg 50 ton, status deklaranta i kalendarz certyfikatów

Od 1 stycznia 2026 r. mechanizm CBAM działa w okresie docelowym. Dla wielu importerów największą zmianą jest połączenie odprawy celnej z kontrolą statusu w rejestrze CBAM. Firmy objęte mechanizmem muszą nie tylko znać kod towaru, lecz także monitorować masę importu, zbierać dane o emisjach wbudowanych i przygotować się do rozliczenia certyfikatów.

Jakie towary obejmuje CBAM?

Podstawowy zakres obejmuje wybrane towary z sektorów: cement, żelazo i stal, aluminium, nawozy, energia elektryczna oraz wodór. O objęciu nie decyduje jednak potoczna nazwa produktu, lecz kod CN wskazany w przepisach. Produkt stalowy może być objęty, podczas gdy inny wyrób zawierający stal — nie. Klasyfikacja jest więc pierwszym krokiem analizy.

Jak działa próg 50 ton?

Uproszczenie wprowadziło jeden roczny próg masowy wynoszący 50 ton netto towarów CBAM na importera. Komisja wskazuje, że importerzy przekraczający ten próg dla cementu, żelaza i stali, aluminium lub nawozów muszą działać jako autoryzowani zgłaszający CBAM albo korzystać z uprawnionego przedstawiciela pośredniego. Próg nie jest stosowany w ten sam sposób do energii elektrycznej i wodoru — ich importerzy pozostają w zakresie niezależnie od masy.

Nie warto zarządzać progiem na podstawie faktur zakupowych. Należy monitorować masę netto z danych celnych w całym roku kalendarzowym i uwzględniać wszystkie importy wykonywane przez dany podmiot. Przekroczenie może wpłynąć na możliwość dopuszczenia kolejnej partii do obrotu.

Status autoryzowanego zgłaszającego

Importer objęty obowiązkiem powinien posiadać numer konta CBAM lub — w warunkach przewidzianych w przepisach operacyjnych — numer referencyjny złożonego wniosku. Wniosek składa się przez moduł autoryzacji w rejestrze CBAM. Organ ocenia m.in. sytuację przedsiębiorstwa i zdolność do wykonywania obowiązków.

Jeżeli firma dopiero zbliża się do progu, nie powinna czekać do dnia przyjazdu dostawy. Trzeba określić moment uruchomienia procedury, osoby odpowiedzialne za rejestr oraz sposób wymiany danych między zakupami, księgowością, logistyką i agencją celną.

Dane o emisjach: wartości rzeczywiste lub domyślne

CBAM rozlicza emisje wbudowane w towary. Importer może korzystać z wartości domyślnych udostępnionych przez Komisję albo z wartości rzeczywistych, jeżeli spełni wymogi dotyczące danych i ich weryfikacji. Przy wartościach rzeczywistych producent spoza UE musi przekazać informacje o procesie produkcji i emisjach w formie zgodnej z metodologią CBAM.

To oznacza, że rozmowa z dostawcą nie może kończyć się na prośbie o „carbon report”. Trzeba potwierdzić zakład produkcyjny, proces, okres danych, źródła energii, granice obliczeń oraz możliwość weryfikacji przez uprawniony podmiot.

Kiedy importer kupi certyfikaty?

Komisja zapowiedziała, że sprzedaż certyfikatów potrzebnych do pokrycia importu z 2026 r. rozpocznie się w lutym 2027 r. Ceny dotyczące kwartałów 2026 r. są obliczane jako kwartalna średnia cen aukcyjnych uprawnień EU ETS. Od 2027 r. cena ma być wyznaczana co tydzień.

Pierwszą roczną deklarację CBAM, obejmującą importy z 2026 r., trzeba złożyć do 30 września 2027 r. i w tym terminie umorzyć odpowiadającą liczbę certyfikatów. Jeżeli w państwie produkcji faktycznie zapłacono cenę emisji, odpowiednia kwota może zostać odliczona po udokumentowaniu.

Kalendarz dla importera

• na bieżąco w 2026 r. — kontrola kodów CN, masy netto i numerów zgłoszeń;
• przed importem prowadzącym do przekroczenia progu — złożony wniosek lub uzyskany status zgodnie z aktualnymi zasadami;
• co miesiąc lub po każdej partii — uzgodnienie danych celnych z rejestrem dostaw i emisji;
• od lutego 2027 r. — zakup certyfikatów dla importów z 2026 r.;
• do 30 września 2027 r. — pierwsza deklaracja roczna i umorzenie certyfikatów.

Co zrobić teraz?

1. wyciągnij listę importowanych kodów CN i porównaj ją z aktualnym zakresem CBAM;
2. ustal łączną masę netto importu od 1 stycznia 2026 r.;
3. wskaż właściciela procesu CBAM w firmie;
4. sprawdź status autoryzacji i dane przekazywane agencji celnej;
5. wyślij dostawcom jednolity formularz danych o instalacji i emisjach;
6. zbuduj rezerwę finansową na certyfikaty, korzystając z publikowanych cen;
7. archiwizuj dane umożliwiające połączenie deklaracji CBAM z konkretnymi zgłoszeniami celnymi.

Najczęstsze błędy

Ryzyko tworzą przede wszystkim: nieuwzględnienie wszystkich oddziałów i agencji celnych, klasyfikowanie produktu wyłącznie według nazwy, brak kontroli narastającej masy, przyjmowanie nieweryfikowalnych danych dostawcy oraz brak powiązania emisji z konkretnym zakładem. CBAM nie jest zadaniem jednej osoby raz w roku — wymaga stałego przepływu informacji.

Stan informacji: 18 lipca 2026 r. Zakres CBAM może być dalej rozwijany. Projekt rozszerzenia na niektóre towary przetworzone pozostaje odrębnym procesem legislacyjnym i nie powinien być traktowany jak obowiązująca już lista.